Utkane z codziennych doświadczeń szkolnych

Zgrubienia zwykle wyolbrzymiają nazywane zjawisko, wskazując w ten sposób na jego właściwości (zwykle wielkość) lub świadcząc o emocjonalnym zaangażowaniu mówiącego, stosunku wypowiadającego do kogoś lub czegoś. Najczęściej zgrubienia mają zabarwienie pejoratywne, ale nie dzieje się tak zawsze. Są również liczne przypadki zgrubień, które zyskują odcień pieszczotliwy. Przeciwieństwem zgrubienia jest zdrobnienie, które również ma emocjonalne zabarwienie. Określa pozytywny stosunek do kogoś/czegoś. Poniżej prezentuję wykreślankę, w której zamieściłam 10 zgrubień. Zadaniem uczniów było wykreślenie podanego słowa, a następnie dopisanie do niego spieszczenia. Za miesiąc planuję wrócić do wspomnianych zagadnień, a wówczas uczniowie rozwiążą krzyżówkę. Tym razem uczniowie będą wpisywać zgrubienie we wskazane miejsce krzyżówki. Objaśnieniem hasła jest zdrobnienie będące antonimem poszukiwanego hasła.

Jestem nauczycielem języka polskiego i dlatego koncentruję swoje pomysły wokół zagadnień z mojego przedmiotu.  Trimino sprawdziło się szczególnie na lekcjach poświęconych gramatyce i ortografii, o czym pisałam TUTAJ.  Zachęcam do zapoznania się z opisanymi tam pomysłami.  Uczniowie najczęściej pracują w grupach lub w parach, a zadanie z wykorzystaniem "trójkątów" jest  jednym z wielu przygotowanych na daną lekcję. Darmowy generator trimino znajduje się TUTAJ . Poniżej prezentuję trimino na lekcje poświęcone życiu i twórczości Adama Mickiewicza, zaletom i wadom podczas charakteryzowania postaci oraz przeciwieństwom.

Lekcję można urozmaicić na wiele sposobów. Jednym ze sposobów jest wykonanie ćwiczenia w formie krzyżówki.  Poniżej prezentuję krzyżówkę przygotowaną na lekcje poświęcone przeciwieństwom, kontrastom, opozycjom, antonimom. Podczas rozwiązywania krzyżówki należy zwracać uwagę na części mowy oraz rodzaj podanej części mowy. Do rzeczownika dopisujemy rzeczownik, do przymiotnika w rodzaju żeńskim- przymiotnik w tym samym rodzaju. Przy okazji uczniowie ćwiczą dzielenie wyrazów na litery oraz utrwalają poprawny zapis wyrazu. Warto spróbować!

Antonimy wskazują na przeciwstawne cechy i właściwości opisywanych elementów. Często wykorzystywane są do gry słów, która ma zaskoczyć odbiorcę i uatrakcyjnić tekst. W języku reklam służą pokazywaniu opozycji produktów „dobrych” i „złych”. Ułatwiają także zapamiętywanie sloganów reklamowych. W stylu artystycznym przybierają niekiedy postać oksymoronu.  Dla uczniów przygotowałam krzyżówkę, która bardzo się im spodobała. Oto ona: Poniżej zamieszczam rozwiązanie krzyżówki.   Podstawową funkcją antonimów jest podkreślenie kontrastów wyrażanych za pomocą języka. Jeśli chcemy poćwiczyć dopisywanie przeciwieństw, polecam poniżej zamieszczoną wykreślankę. Uczeń  wyszukuje w niej słowo i je zamalowuje dopiero wówczas, jak poda antonim podanego słowa. Zadanie bardzo aktywizuje uczniów.

Obraz John Hain z Pixabay Bogacenie słownictwa ucznia jest ważne na każdym etapie edukacyjnym.  Warto więc zaplanować zadania koncentrujące się na antonimach. Kontrast znaczeniowy antonimów uwydatnia się, gdy zestawiamy je w pary: gruby – chudy, wysoki – niski, prawda – fałsz, życie – śmierć, mądrość – głupota, dobro- zło. W przygotowanych zadaniach wykorzystałam powyższy klucz. Antonimia jest wykorzystywana często jako środek artystyczny w literaturze, gdyż operowanie kontrastem wzmacnia siłę ekspresji i staje się źródłem wielu dowcipów słownych.  Można wykorzystać zaprezentowany materiał wówczas, kiedy w analizowanym utworze dostrzegamy elementy kontrastujące ze sobą lub oksymorony. Jest to gotowy materiał na lekcję planową, jak i zastępczą.